ខ្មែរក្រោម: វីដេអូតន្ត្រីវៀតណាមជំរុញការពិភាក្សាអត្តសញ្ញាណ ២០២៦

សេចក្តីសង្ខេប

✓ពិនិត្យដោយ Chan Dara ភ្នំពេញ, ថ្...

1 min read

តារាងមាតិកា

1 តួនាទីនៃ ឆ្ហន ស្រីណែត ក្នុងការពិភាក្សា
2 ការជជែកបែកទៅជាពីរជំហររ
3 ខ្មែរក្រោម: ម្ចាស់ប្រពៃណីដែលត្រូវការការទទួលស្គាល់
4 ប្រតិកម្មខ្មែរតាមបណ្តាញ
5 ព្រំដែនរវាង Appreciation និង Appropriation
6 ទស្សនវិស័យខាងមុខ
7 ការបន្តតាមដាន
8 ការផ្សាយពាក់ព័ន្ធ
9 ប្រភព

ពិនិត្យដោយ Chan Dara

ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី ១៥ សីហា ២០២៦ — វីដេអូតន្ត្រីរបស់អ្នកច្រៀងវៀតណាម ហ្វាង ម៉ី ជិ (Phuong My Chi) ដែលបង្ហាញសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ ពិធីមង្គលការ របាំ និងជីវិតសហគមន៍ខ្មែរ បានបង្ករការជជែកពិភាក្សាខ្លាំងជុំវិញអត្តសញ្ញាណខ្មែរក្រោម នៅថ្ងៃទី ១៤ សីហា ២០២៦ ដោយភ្ញាស់ឡើងការចោទសួរអំពីការទទួលស្គាល់វប្បធម៌ខ្មែរតាមបណ្តាញសង្គម។

ការជជែកនេះបានផ្ទុះឡើងយ៉ាងព្រំប្រៀននៅពេលដែលវីដេអូត្រូវបានចែករំលែកដោយអ្នកប្រើប្រាស់ Facebook និង TikTok នៅកម្ពុជា ដោយមានគំនូររូបភាពណែនាំពី ពិធីបណ្តូននំ ទំនៀមទំលាប់ពិធីជួប-ពិធីសៀម និងក្រដាសស្លៀកតាមបែបខ្មែរ ដែលជាប់ភ្ជាប់ជាមួយនឹងតន្ត្រីវៀតណាម។ ការចែករំលែករហ័សនេះ ចំណាយពេលតែ ២៤ ម៉ោង ក្នុងការបង្ករចំណង់ចំណូលចិត្តជាលោហិតនៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ Cambodia ។

តួនាទីនៃ ឆ្ហន ស្រីណែត ក្នុងការពិភាក្សា

ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកនិយាយសំខាន់ក្នុងរឿងនេះ គឺ ឆ្ហន ស្រីណែត (Chhon Sreynet) ដែលជានាងម្ចាស់សម្រស់ និងម៉ូដែលដ៏ល្បីល្បាញមកពីសហគមន៍ខ្មែរក្រោម។ នាងបានបង្ហោះ statement ច្បាស់លាស់នៅថ្ងៃទី ១៤ សីហា ២០២៦ ដោយបញ្ជាក់ថា ការផលិតវីដេអូនោះ «ផ្ដល់ការទទួលស្គាល់ជាក់លាក់ដល់ប្រពៃណីខ្មែរ» ហើយបែបនេះខុសគ្នាពីការ appropriation ។

ក្នុងការឆ្លើយតបចំពោះការជជែកអំពីការ appropriation, ឆ្ហន ស្រីណែត បាននិយាយថា៖ «ខ្មែរក្រោមគឺជាខ្មែរ។ វៀតណាមគឺជាវៀតណាម» ដោយបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាពីអត្តសញ្ញាណ ទោះបីជាខ្មែរក្រោមរស់នៅក្នុងវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន។ ការបំភ្លឺនេះទទួលបានការចែករំលែកជាច្រើនពាន់ជុំ នៅក្នុងក្រុមមតិបញ្ចេញតាម Facebook ។

ស្ត្រីខ្មែរស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ

ការជជែកបែកទៅជាពីរជំហររ

អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមបានបែកទៅជាពីរជំហររំហ៊ីរ។ ក្រុមមួយ ដែលភាគច្រើនជាយុវវ័យ Gen Z, បានលើកទឹកចិត្ត ដោយចាត់ទុកថាវីដេអូនេះជាការបង្ហាញព្រមតាមការ (appreciation) ដែលជួយផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ខ្មែរ ចំណែក ក្រុមមួយទៀតបានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភថា ការប្រើប្រាស់វប្បធម៌ខ្មែរ ដោយអ្នកច្រៀងអ្នកផ្សេង ដោយមិនទទួលស្គាល់ប្រភពដើម គឺជាបញ្ហា។

ការជជែកនេះបង្ហើបឡើងពីបញ្ហាចំណុចងាយរធ្លាយក្នុងការពិភាក្សាអំពី អត្តសញ្ញាណខ្មែរ — ជាពិសេស ការបែងចែករវាង «cultural appreciation» និង «cultural appropriation» ។ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានឆ្លងកាត់ការបំផ្លិចបំផ្លាញវប្បធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ការលើកឡើងអំពីម្ចាស់ការណ៍វប្បធម៌ (cultural ownership) គឺជាប្រធានបទដ៏រសើប។

ខ្មែរក្រោម: ម្ចាស់ប្រពៃណីដែលត្រូវការការទទួលស្គាល់

ខ្មែរក្រោម គឺជាក្រុមជនជាតិខ្មែរ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ delta Mekong ប្រទេសវៀតណាម ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាដីខ្មែរ Kampuchea Krom ។ ចំនួន ប្រជាជនរបស់ពួកគេ ជាច្រើនលាននាក់ ហើយពួកគេរក្សារក្ខាប្រពៃណី ភាសា និងទំនៀមទំលាប់ខ្មែរ ដូចជា ពិធីមង្គលការ ការទទួលភ្ញៀវ និងក្រមាផ្ចូតទៅហូល ខណៈរស់នៅក្នុងជំហានមួយទៀតនៃប្រទេស។

ការជជែករឿងនេះ ក៏ភ្ជាប់ជាមួយការចលនា ការបង្ហើបអត្តសញ្ញាណតាម TikTok ដែលយុវវ័យខ្មែរ ទាំងនៅក្នុងប្រទេស ទាំងក្រៅប្រទេស ប្រើប្រាស់វេទិកាឌីជីថលដើម្បីលើកផ្ទើស និងការពារប្រពៃណីខ្មែរ។

ប្រតិកម្មខ្មែរតាមបណ្តាញ

ក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោងដំបូង គណនី Facebook មួយចំនួន ដែលមានអ្នកតាមដាន ១០,០០០ ទៅ ១០០,០០០ នាក់ បានចែករំលែករូបថតប្រៀបធៀបសម្លៀកបំពាក់ ដោយពណ៌នាថា«ប្រពៃណីនេះ គឺជារបស់យើង — ខ្មែរ»។ ការប្រកាក់ (hashtag) #KhmerKrom និង #KhmerCulture បានឡើងទៅកំពូលជំរំ trending នៅកម្ពុជា ។

ចំណែក ខ្មែរដាយអាស្ប័រ ក្នុងប្រទេស ស្រីស្តែ អូស្ត្រាលី និងបារាំង ក៏បានចូលរួមការជជែក ដោយភាគច្រើនគាំទ្រចំណុចឈរ (stance) របស់ ឆ្ហន ស្រីណែត ដែលបែងចែករបៀបផ្ទុះឡើង appreciation ។

ព្រំដែនរវាង Appreciation និង Appropriation

អ្នកសិក្សាខ្លះ ដូចជាអ្នកស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ខ្មែរ ចោទសួរថា តើ ការទទួលស្គាល់ (acknowledgment) ប្រភពដើមក្នុងការផលិត គឺគ្រប់គ្រាន់ ឬក៏ ត្រូវការការចូលរួមយ៉ាងសំខាន់ជាមួយ ប្រជាជនខ្មែរ ។ ចំណុចនេះ ជាធម្មតានៅតែជាប្រធានបទដ៏ស្មុគស្មាញ ពីព្រោះ ប្រវត្តិខ្មែរ ទទួលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញ ។

ការជជែកនៅខែ សីហា ២០២៦ នេះ ខុសគ្នាពីការជជែក dress code ពីក្រសួងវប្បធម៌ ឆ្នាំ ២០២៦ ដោយសារ ជម្លោះនេះ ស្ថិតនៅ ខាងក្រៅ ព្រំដែនជាតិ — វាចោទសួរអំពីការ ទទួលស្គាល់ ខ្មែរក្រោម ថាជាចំណែកមួយ ដ៏សំខាន់នៃ វប្បធម៌ខ្មែរ ។

ទស្សនវិស័យខាងមុខ

នៅចុងថ្ងៃទី ១៤ សីហា ២០២៦ ការជជែកនៅតែបន្ត ដោយមិនទាន់មានការឆ្លើយតបផ្លូវការពី ហ្វាង ម៉ី ជិ ឬក្រុម production team ។ ប្រភព The Star Malaysia រាយការណ៍ថា ការជជែកនៅតែជាការស្ម័គ្រចិត្ត (organic) ហើយ អ្នកខ្លះ រំពឹងថា ត្រូវការការ statement ច្បាស់លាស់ ។

ការចោទសួរ ដែលជម្រើកជុំវិញ ខ្មែរក្រោម នៅក្នុងទំនើបការ digital គ្រាន់តែ ចាប់ផ្ដើម ។ ជាមួយនឹងការផ្ទះ Gen Z ខ្មែរ ដែលកំណត់ ម៉ូតខ្មែរ ឡើងវិញ និងពិភាក្សាអំពីម្ចាស់ប្រពៃណី (cultural ownership) កាន់តែខ្លាំង ការរំពឹងថា ការជជែកស្រដៀងគ្នានឹងបន្ត ហើយ ប្រហែលជានឹងជំរុញឱ្យ ASEAN សំខាន់ (stakeholders) ធ្វើ statement ផ្លូវការ ។