ហ៊ុន ម៉ាណែត ព្រមានចរន្ត YouTube គំរាមអត្តសញ្ញាណខ្មែរ

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ព្រមានប្រឆាំងនឹងចរន្ត YouTube ដែលគំរាមកំហែងអត្តសញ្ញាណខ្មែរ គឺជាសារសំខាន់ដែលលោកបានលើកឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់ជាតិលើកទី ១១ ជាមួយអាចារ្យ នៅថ្ងៃទី ១៩ សីហា ២០២៦។ លោកបញ្ជាក់ថា ការចម្លងពិធីសាសនា ពិធីមង្គលការ និងទំនៀមទម្លាប់ដែលឃើញលើ YouTube ដោយគ្មានការយល់ដឹងអំពីប្រភព និងអត្ថន័យពិតប្រាកដ អាចធ្វើឱ្យអត្តសញ្ញាណជាតិខ្សោយចុះបន្តិចម្ដងៗ។ អត្ថបទនេះនឹងពន្យល់ពីខ្លឹមសារពេញលេញនៃការព្រមាននេះ ព្រមទាំងទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធអំពីស្ថានភាពឌីជីថលកម្ពុជា។

តើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាននិយាយអ្វីខ្លះអំពី YouTube និងអត្តសញ្ញាណខ្មែរ?

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ Khmer Times លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានប្រើពាក្យថា ការចម្លងបែប YouTube គឺគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់ ដោយសំដៅទៅលើគ្រោះថ្នាក់នៃការទទួលយកទម្លាប់បរទេសដោយមិនយល់ពីអត្ថន័យដើម។ លោកបញ្ជាក់ថា ប្រជាជនអាចទាក់ទាញដោយរូបរាងស្រស់ស្អាត ឬតម្លៃថោកនៃសម្ភារៈ ឬម៉ូតដែលឃើញលើអនឡាញ ប៉ុន្តែដោយមិនដឹងខ្លួន ពួកគេអាចកំពុងខ្ចីយកអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ជនជាតិដទៃមកជំនួសអត្តសញ្ញាណខ្មែរផ្ទាល់ខ្លួន។

លោកបានថ្លែងសុន្ទរកថានេះក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់ជាតិលើកទី ១១ ជាមួយបព្វជិត ដែលជាវេទិកាប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ពិភាក្សាអំពីតួនាទីសាសនានិងវប្បធម៌ក្នុងសង្គមខ្មែរ។ ចំណុចសំខាន់គឺថា ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរតាមធម្មជាតិមានការវិវត្តន៍ទៅតាមការអភិវឌ្ឍសង្គម និងបច្ចេកវិទ្យា ប៉ុន្តែការធ្វើទំនើបកម្មនេះត្រូវការគ្រប់គ្រងដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីកុំឱ្យបំផ្លាញអត្តសញ្ញាណជាតិ។

បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ហេតុអ្វីបានជាបញ្ហានេះកើតឡើងឥឡូវនេះ

ក្ដីបារម្ភអំពីឥទ្ធិពលឌីជីថលលើវប្បធម៌ខ្មែរមិនមែនជារឿងថ្មីទាំងស្រុងទេ។ តាម របាយការណ៍ UNESCO ស្ដីពីបច្ចេកវិទ្យា និងការអប់រំនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការវាយតម្លៃរួមរវាងក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍នៅឆ្នាំ ២០២១ បានរកឃើញថា អ្នកឆ្លើយសំណួរចំនួន ៧៨ភាគរយ មានស្មាតហ្វូន ខណៈមានតែ ៣២ភាគរយ ប៉ុណ្ណោះដែលអាចចូលប្រើអ៊ីនធឺណិតបាន។ គម្លាតនេះបង្ហាញពីអត្រាកំណើននៃការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចល័តលឿនជាងអត្រានៃការយល់ដឹងអំពីខ្លឹមសារឌីជីថល ដែលជាមូលដ្ឋានសំខាន់ដែលធ្វើឱ្យបញ្ហានេះកាន់តែស្រួចស្រាវក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។

ទិន្នន័យទាំងនេះជួយពន្យល់ថា ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកបញ្ហានេះថាចាំបាច់ត្រូវដោះស្រាយឥឡូវនេះ៖ ការចូលប្រើអ៊ីនធឺណិតកំពុងកើនឡើងលឿន ប៉ុន្តែសមត្ថភាពវិភាគនិងវាយតម្លៃខ្លឹមសារនៅតែយឺតយ៉ាវ។ នេះស្របជាមួយអត្តសញ្ញាណខ្មែរដែលអ្នកអានអាចយល់ថែមអំពី អត្តសញ្ញាណខ្មែរនិងវប្បធម៌ និងបេតិកភណ្ឌ UNESCO ចំនួន ១៤ ដែលកម្ពុជាកំពុងខិតខំការពារ។

ហេតុអ្វីបានជាការចម្លងលើ YouTube គំរាមកំហែងអត្តសញ្ញាណខ្មែរ

យន្តការចម្បងដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីលើកឡើងគឺ៖ នៅពេលមនុស្សឃើញអ្វីមួយស្រស់ស្អាត ឬទាក់ទាញនៅលើវីដេអូអនឡាញ ពួកគេច្រើនតែយកតាមដោយមិនស្វែងយល់ថា តើសម្ភារៈ ម៉ូត ឬពិធីនោះមានប្រភពពីវប្បធម៌ណា។ លទ្ធផលគឺជម្រើសរចនាបថ ឬទម្លាប់ដែលមើលទៅដូចជា “ទំនើប” ប៉ុន្តែជាការពិតបានចម្លងតម្រូវការសោភ័ណភាពរបស់វប្បធម៌ក្រៅប្រទេស ជំនួសឱ្យការបន្តអភិវឌ្ឍន៍ស្នូលនៃទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរផ្ទាល់ខ្លួន។

ចំណុចនេះទាក់ទងផ្ទាល់ជាមួយសំណួរដែលយុវជនខ្មែរជាច្រើនកំពុងសួរខ្លួនឯងសព្វថ្ងៃថា Gen Z ខ្មែរបង្កើត Khmer wave នៅលើវេទិកាសង្គមយ៉ាងដូចម្ដេច ដោយមិនបាត់បង់ភាពជាអត្តសញ្ញាណដើម។

តួនាទីរបស់អាចារ្យ និងអាចារ្យិនីក្នុងការការពារអត្តសញ្ញាណខ្មែរតាមអនឡាញ

យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានកម្ពុជា AKP លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានគូសបញ្ជាក់ពីតួនាទីសំខាន់របស់អាចារ្យ និងអាចារ្យិនីក្នុងការរក្សាទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពង្រឹងសាមគ្គីភាពមូលដ្ឋាន អប់រំកុមារនិងយុវជន និងលើកកម្ពស់តម្លៃសីលធម៌ក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ លោកបានលើកទឹកចិត្តឱ្យក្រុមទាំងនេះប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គម និងវេទិកាឌីជីថលដោយទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងវប្បធម៌ខ្មែរពិតប្រាកដ។

នេះជាការផ្លាស់ប្ដូរសារសំខាន់មួយ៖ ជំនួសឱ្យការហាមឃាត់បច្ចេកវិទ្យា រដ្ឋាភិបាលកំពុងលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់វេទិកាឌីជីថលដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹងវប្បធម៌ត្រឹមត្រូវ។ គំនិតនេះស្របគ្នាជាមួយអត្ថបទស្តីពី ម៉ូតហូលខ្មែរ vs ម៉ូតសម្លៀកបំពាក់ទំនើបខ្មែរ ដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលទំនៀមទម្លាប់ចាស់អាចរួមផ្សំជាមួយសម័យទំនើបដោយមិនបាត់បង់អត្តសញ្ញាណ។

ការចម្លងតាម YouTube គ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះយើងអាចខ្ចីយកអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ដទៃមកដោយមិនដឹងខ្លួន។

ជម្លាតឌីជីថល៖ ហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាងាយរងគ្រោះនឹងចរន្តអនឡាញ

យោងតាមអង្គការ UNESCO ចំណេះដឹងឌីជីថលមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជានៅតែមានកម្រិតទាបគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ខណៈពេលដែលការចូលប្រើឧបករណ៍ចល័តកំពុងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ គម្លាតនេះមានន័យថា មនុស្សជាច្រើនអាចទទួលបានខ្លឹមសារពីវេទិកាដូចជា YouTube បានយ៉ាងងាយស្រួល ប៉ុន្តែមិនតែងតែមានឧបករណ៍គិតវិភាគគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីវាយតម្លៃថា តើខ្លឹមសារនោះមានប្រភពវប្បធម៌ណា និងសមរម្យនឹងបរិបទខ្មែរដែរឬទេ។

ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងគម្លាតនេះ ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍បានសហការជាមួយ ឧបករណ៍វាយតម្លៃជាតិ DMIL ចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍតាំងពីខែមីនា ២០២៦ ដើម្បីវាស់វែងសមត្ថភាពប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការវិភាគខ្លឹមសារឌីជីថល និងបង្កើតទិន្នន័យជាតិសម្រាប់រៀបចំគោលនយោបាយអនាគត។

ការវិវត្តន៍ពីការព្រមានទៅជាគោលនយោបាយជាក់ស្ដែង

ការផ្លាស់ប្ដូរពីការព្រមានទូទៅទៅជាឧបករណ៍វាស់វែងជាក់ស្ដែង បង្ហាញពីវិធីសាស្ត្រថ្មីរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ជំនួសឱ្យការនិយាយអំពីបញ្ហាតែម្ដង រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងព្យាយាមប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្ដែងអំពីកម្រិតយល់ដឹងឌីជីថលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលនឹងជួយកំណត់គោលនយោបាយអប់រំវប្បធម៌ក្នុងអនាគត។

អត្តសញ្ញាណខ្មែរនិងសមតុល្យរវាងទំនើបកម្ម និងប្រពៃណី

ចំណុចសំខាន់មួយដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបញ្ជាក់គឺ ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរធម្មតាមានការវិវត្តតាមសម័យកាល ហើយនោះជារឿងធម្មតា។ បញ្ហាមិននៅត្រង់ការផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនវាទេ ប៉ុន្តែនៅត្រង់ការផ្លាស់ប្ដូរដោយគ្មានការយល់ដឹង ឬដោយចម្លងដោយផ្ទាល់ពីវប្បធម៌ក្រៅដោយគ្មានការសម្របតាមបរិបទខ្មែរ។

តារាងខាងលើបង្ហាញពីវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗគ្នាក្នុងការទទួលយកឥទ្ធិពលឌីជីថល ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីលើកឡើង។ អ្នកអានដែលចាប់អារម្មណ៍ចង់ដឹងបន្ថែមអំពីរបៀបដែលយុវជនកំពុងសម្របតាមអាចអានអត្ថបទស្ដីពី អត្តសញ្ញាណខ្មែរនិងវប្បធម៌ ដែលរៀបរាប់លម្អិតអំពីបេតិកភណ្ឌ UNESCO ចំនួន ១៤ របស់កម្ពុជា។

ការគាំទ្រពី UNESCO ចំពោះការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពឌីជីថលកម្ពុជា

អង្គការ UNESCO បានបន្តគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងការអនុវត្តអនុសាសន៍ Internet Universality ដោយផ្ដោតលើការពង្រឹងសុវត្ថិភាពអនឡាញ ការគិតវិភាគព័ត៌មាន និងបរិយាកាសឌីជីថលប្រកបដោយក្រមសីលធម៌។ គោលដៅចម្បងគឺជួយប្រជាពលរដ្ឋឱ្យអាចប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតប្រកបដោយការយល់ដឹង ជំនួសឱ្យការទទួលយកខ្លឹមសារទាំងអស់ដោយគ្មានការត្រិះរិះពិចារណា។

ការគាំទ្រនេះមានសារៈសំខាន់ជាពិសេសចំពោះយុវជនខ្មែរជំនាន់ថ្មី ដែលភាគច្រើនទទួលព័ត៌មាន និងគំនិតច្នៃប្រឌិតលើប្រភពអនឡាញ។ ចំណុចនេះទាក់ទងផ្ទាល់ជាមួយប្រធានបទស្ដីពី ប្រវត្តិតន្ត្រីខ្មែរសម័យទំនើប ដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលសិល្បៈខ្មែរបានវិវត្តតាមសម័យកាលផ្សេងៗខណៈនៅតែរក្សានូវអត្តសញ្ញាណដើម។

អ្វីដែលគ្រួសារ និងសហគមន៍ខ្មែរអាចធ្វើបានដើម្បីការពារអត្តសញ្ញាណជាតិ

ដោយផ្អែកលើសារដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានផ្ដល់ជូន មានជំហានជាក់ស្ដែងមួយចំនួនដែលបុគ្គល និងសហគមន៍អាចអនុវត្តបាន៖

• សួរដេញដោលអំពីប្រភពនៃប្រពៃណី ឬម៉ូតណាមួយមុននឹងចម្លងតាម
• សិក្សាពីអាចារ្យ អាចារ្យិនី ឬអ្នកចាស់ទុំក្នុងសហគមន៍អំពីអត្ថន័យពិតនៃពិធីសាសនា
• គាំទ្រការផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងវប្បធម៌ខ្មែរពិតប្រាកដតាមវេទិកាឌីជីថល
• ប្រុងប្រយ័ត្នជាមួយខ្លឹមសារដែលលើកកម្ពស់រូបរាង ឬតម្លៃដោយមិនគិតពីប្រភពវប្បធម៌
• លើកទឹកចិត្តកុមារ និងយុវជនឱ្យស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទំនៀមទម្លាប់ដែលពួកគេចាប់អារម្មណ៍

អ្នកចាប់អារម្មណ៍ចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពីរបៀបដែលម៉ូតប្រពៃណីអាចរួមផ្សំជាមួយស្ទាយទំនើប អាចអានអត្ថបទស្ដីពី ម៉ូតហូលខ្មែរ vs ម៉ូតទំនើប ដែលបង្ហាញឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែង។

ដែនកំណត់ និងទស្សនៈផ្សេងទៀតលើបញ្ហានេះ

អត្ថបទនេះផ្អែកលើសុន្ទរកថាសាធារណៈ និងរបាយការណ៍ព័ត៌មានដែលមានស្រាប់ ដោយមិនមានការស្ទង់មតិផ្ទាល់អំពីអាកប្បកិរិយាអ្នកប្រើប្រាស់ YouTube ជនជាតិខ្មែរ ជាក់លាក់ទេ។ ទិន្នន័យស្ថិតិឌីជីថលដែលបានលើកឡើងភាគច្រើនមកពីការសិក្សាឆ្នាំ ២០២០ និង ២០២១ ដែលអាចផ្លាស់ប្ដូរបន្តិចនៅឆ្នាំ ២០២៦ ប៉ុន្តែជានិន្នាការទូទៅដែល UNESCO និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែចាត់ទុកថាពាក់ព័ន្ធ។ ដូច្នេះការវិភាគនេះគួរយល់ថាជាទិសដៅគោលនយោបាយទូទៅ មិនមែនជាការវាស់វែងជាក់លាក់នៃឥទ្ធិពល YouTube លើអត្តសញ្ញាណខ្មែរនោះទេ។

សំណួរញឹកញាប់

ហេតុអ្វីបានជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ព្រមានអំពី YouTube?

លោកព្រមានព្រោះកង្វល់ថា ការចម្លងតាមខ្លឹមសារនៅលើ YouTube ដោយគ្មានការយល់ដឹងអំពីប្រភពវប្បធម៌ អាចធ្វើឱ្យប្រជាជនខ្មែរជំនួសទំនៀមទម្លាប់ជាតិដោយអចេតនាដោយធាតុពីវប្បធម៌ដទៃ។

តើ “អត្តសញ្ញាណខ្មែរ” នៅក្នុងបរិបទនេះមានន័យដូចម្តេច?

វាសំដៅលើសំណុំតម្លៃ ទំនៀមទម្លាប់ ពិធីសាសនា និងទម្រង់វប្បធម៌ដែលបានឆ្លងកាត់ការវិវត្តតាមប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ហើយត្រូវបានរក្សាចេញពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។

តើរដ្ឋាភិបាលមានផែនការអ្វីខ្លះដើម្បីការពារអត្តសញ្ញាណខ្មែរ?

រដ្ឋាភិបាលកំពុងអភិវឌ្ឍឧបករណ៍វាយតម្លៃជាតិ DMIL ជាមួយ UNESCO និងលើកទឹកចិត្តអាចារ្យ អាចារ្យិនី ឱ្យផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងវប្បធម៌ត្រឹមត្រូវតាមវេទិកាឌីជីថល។

តើ DMIL ជាអ្វី?

DMIL គឺជា Digital, Media and Information Literacy ជាឧបករណ៍វាយតម្លៃជាតិដំបូងរបស់កម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍនៅខែមីនា ២០២៦ ដោយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍សហការជាមួយ UNESCO ដើម្បីវាស់ជំនាញឌីជីថលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

តើអាចារ្យ និងអាចារ្យិនីមានតួនាទីអ្វីក្នុងការរក្សាវប្បធម៌?

ពួកគេជាអ្នកដឹកនាំសហគមន៍ដែលមានចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅអំពីពិធីសាសនា និងទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ហើយត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើប្រាស់វេទិកាឌីជីថលដើម្បីផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងនេះទៅកាន់យុវជន។

តើការធ្វើឱ្យទំនៀមទម្លាប់ទំនើបអាចធ្វើទៅបានដោយមិនបាត់បង់អត្តសញ្ញាណដែរឬទេ?

បាទ តាមទស្សនៈរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ការវិវត្តគឺជារឿងធម្មតា ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើដោយមានការយល់ដឹង និងគោរពប្រភពវប្បធម៌ ជំនួសឱ្យការចម្លងដោយផ្ទាល់ពីវប្បធម៌ដទៃ។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន៖ តម្រូវការនៃការគ្រប់គ្រងឌីជីថលប្រកបដោយការយល់ដឹង

ការព្រមានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំពោះចរន្ត YouTube គំរាមអត្តសញ្ញាណខ្មែរ គឺជាការជម្រុញឱ្យប្រជាជនខ្មែរគិតពិចារណាឡើងវិញអំពីរបៀបប្រើប្រាស់ខ្លឹមសារឌីជីថល។ ជាមួយនឹងទិន្នន័យពី UNESCO ដែលបង្ហាញពីគម្លាតរវាងការចូលប្រើបច្ចេកវិទ្យា និងសមត្ថភាពវិភាគខ្លឹមសារ ជំហានបន្ទាប់សម្រាប់សង្គមខ្មែរគឺការកសាងទម្លាប់ចេះសួរដេញដោល និងស្រាវជ្រាវប្រភពមុននឹងទទួលយកចរន្តណាមួយ។ ការចូលរួមពីអាចារ្យ អាចារ្យិនី គ្រួសារ និងស្ថាប័នអប់រំនឹងដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការធានាថា អត្តសញ្ញាណខ្មែរនៅតែរឹងមាំ ទោះបីជាកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរឌីជីថលយ៉ាងឆាប់រហ័សក៏ដោយ។

ប្រភព

• Khmer Times — Prime Minister Hun Manet warns against YouTube trends eroding Khmer identity — ទទួលបាននៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា ២០២៦
• AKP — PM Highlights Role of Achar, Acharini in Preserving Khmer Traditions — ទទួលបាននៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា ២០២៦
• UNESCO — Cambodia launches its first competency framework on Digital, Media and Information Literacy — ទទួលបាននៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា ២០២៦
• UNESCO — UNESCO supports Cambodia to develop its first national MIL Assessment Tool — ទទួលបាននៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា ២០២៦
• UNESCO — Cambodia Launches Internet Universality Recommendations — ទទួលបាននៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា ២០២៦
• UNESCO — Key issues on technology and education in Southeast Asia — ទទួលបាននៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា ២០២៦