បុណ្យអុំទូកភ្នំពេញ ២០២៦ ត្រូវបានលុបចោលជាលើកទី ២ ជាប់ ដោយហេតុផលវិបត្តិព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ

ភ្នំពេញ, ៣០ កក្កដា ២០២៦ — រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រកាសផ្លូវការលុបចោលការប្រារព្ធបុណ្យអុំទូក (Bon Om Touk) ឆ្នាំ ២០២៦ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ជាលើកទី ២ ជាប់គ្នា ដោយហេតុផលចម្បងគឺការផ្ដោតអារម្មណ៍ទៅលើវិបត្តិព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ ក៏ដូចជាការផ្ដល់ជំនួយដល់ប្រជាជនដែលត្រូវបានជំពប់ជំពាក់ ។ ដីការព្រះរាជក្រឹត្យ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី ២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ តាមការបញ្ជាក់ពី The Straits Times និង The Star Malaysia ។

ការប្រកាសនេះ ចាប់ផ្ដើមផ្ទុះការឆ្លើយតបយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងសហគមន៍អ៊ីនធឺណិតខ្មែរ ជាពិសេសលើ Facebook, TikTok, និង Reddit ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើន ទាំងក្នុងស្រុក ទាំង diaspora នៅក្រៅប្រទេស សំដែងការព្រួយបារម្ភចំពោះការបាត់បង់ព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌ជាតិដ៏ធំបំផុតនេះ ។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យខេត្ត-ក្រុងផ្សេងៗ បន្តប្រារព្ធបុណ្យនេះ ក្រោមប្រពៃណីក្នុងស្រុករៀងៗខ្លួន ។

បុណ្យអុំទូក: ប្រពៃណីដ៏មានអត្ថន័យជ្រៅជ្រះបំផុតរបស់ខ្មែរ

បុណ្យអុំទូក ឬ Water Festival គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ជាតិដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ។ ប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាធម្មតានៅខែវិច្ឆិកា ដំណាលនឹងការបញ្ចប់រដូវវស្សា និងបាតុភូតធម្មជាតិ ដ៏អស្ចារ្យ — ការប្ដូរទិសហូរទឹករបស់ ទន្លេសាប ទៅកាន់ទន្លេមេគង្គ ។ ពិធីនេះ ប្រារព្ធដោយ ការប្រណាំងទូក ចំពោះមុខព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយការប្រទាបជ្រក់ ពិធីថ្វាយបង្គំព្រះច័ន្ទ ការសំដែងតន្ត្រីប្រពៃណី និងការប្រជុំគ្នារបស់ក្រុមគ្រួសារ ។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រជាជនប្រមាណ ១ ទៅ ២ លាននាក់ ពីទូទាំងប្រទេស ជួបប្រជុំគ្នានៅរាជធានី ដើម្បីទស្សនាការប្រណាំងទូក ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ជារំលឹកប្រពៃណីខ្មែរដែលតំណាលពីសម័យអង្គរ ហើយជាការចូលរួមសហគមន៍ ដែលចាស់ ក្មេង ក្រីក្រ ចំណូលល្អ សុទ្ធតែរួបរួមគ្នា ។ តន្ត្រីប្រពៃណីខ្មែរ ក៏ជាផ្នែកមួយ ដ៏ជ្រៅជ្រះរបស់ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ។

ការប្រកាសផ្លូវការ: លុបចោលបុណ្យអុំទូកភ្នំពេញ ២០២៦

យោងតាមប្រភពបដិការ The Straits Times និង The Star Malaysia ការលុបចោលបុណ្យអុំទូក ២០២៦ ក្នុងភ្នំពេញ មានហេតុផលផ្លូវការ ២ ប្រការ:

• ការផ្ដោតអារម្មណ៍ជាតិ ទៅលើស្ថានការណ៍ជម្លោះ និងភាពតានតឹងព្រំដែន ខ្មែរ-ថៃ ដែលនៅតែបន្ត ។
• ការផ្ដល់ជំនួយ ដល់ប្រជាជនដែលត្រូវបានជំពប់ជំពាក់ (displaced civilians) ដោយការប្រកួតប្រជែងព្រំដែន ។

ព្រឹត្តិការណ៍ Bon Om Touk ដែលគ្រោងនឹងប្រារព្ធនៅ ថ្ងៃទី ២៣-២៥ ខែវិច្ឆិកា ២០២៦ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នឹងត្រូវបានលុបចោលទាំងស្រុង ។ ទោះជាយ៉ាងណា ខេត្ត-ក្រុងផ្សេងៗ នៅតែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រារព្ធ ក្រោមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីក្នុងស្រុករៀងៗខ្លួន ។

ជាលើកទី ២ ជាប់: ការបញ្ចប់ ដែលចាប់ផ្ដើមមានដំណើររឿង

នេះគឺជាការលុបចោលបុណ្យអុំទូក លើកទី ២ ជាប់គ្នា នៅរាជធានីភ្នំពេញ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០២៥ ។ យោងតាម Camboja News និង Cambodianess ការលុបចោលជាប់គ្នានេះ ប្រហែលជានឹងក្លាយជាលើកទី ៣ ជាប់ ប្រសិនបើគណនារួមបញ្ចូលការបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង COVID-19 ។

ការលុបចោលជាប់គ្នានេះ ចាប់ផ្ដើមចោទជាសំណួរដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ៖ “តើយុវជនខ្មែរជំនាន់ថ្មី ដែលកើតក្នុងទសវត្ស ២០០០ នឹងបានស្គាល់បុណ្យអុំទូកតាមរបៀបណា?” ។ ប្រជាផ្ទាល់ ១ ជំនាន់ — ដែលកើតក្រោយ ១៩៩៨ — មិនធ្លាប់ឃើញ ការប្រណាំងទូកពិតប្រាកដ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ។ ចំពោះ Gen Z ខ្មែរ Bon Om Touk ជារឿងដែលស្គាល់តាម YouTube ឬ TikTok ប៉ុណ្ណោះ ។

ប្រតិកម្មសង្គមអ៊ីនធឺណិត: ថ្ងូរ ព្រួយ ហើយ Diaspora ប្រារព្ធជំនួស

ក្នុង thread Reddit r/cambodia ដែលចំណងជើង “Bon Om Touk is canceled” ប្រជាជនខ្មែរ ទាំងក្នុងស្រុក ទាំង diaspora ចូលរួម comment ស្ដែងអារម្មណ៍:

• “ខ្ញុំធំឡើងដោយស្ដាប់ឮ Bon Om Touk ពីឪពុកម្ដាយ ។ ជំនាន់ of ំ ចិត្ត ខ្ញុំ មិនដឹងថានឹងបានឃើញថ្ងៃណា ។”
• “Gen Z ខ្មែរ ស្គាល់ Water Festival តែលើ YouTube ។ នោះជាការបាត់បង់ cultural memory ពិតប្រាកដ ។”
• “ខេត្ត នៅប្រារព្ធ — ល្អណាស់ ។ ខ្ញុំ glad ថាប្រពៃណីខ្មែរ មិន depend ១០០% លើភ្នំពេញ ។”

ទន្ទឹមនឹងនោះ ប្រជាខ្មែរ diaspora នៅ Long Beach រដ្ឋ California ស.រ.អ. ក៏រៀបចំ Khmer Water Festival ក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន ។ ការចូលរួមរបស់ diaspora ក្នុងការរក្សា សិល្បៈប្រពៃណីខ្មែរ ក្រៅប្រទេស ជាទំនុករំឭកថា ខ្មែរ identity មិនចាំបាច់ bound ទៅ geography ប៉ុណ្ណោះ ទេ ។

ទិន្នន័យ: ស្ថានភាពបុណ្យអុំទូក ២០២៣–២០២៦

ប្រភព: The Straits Times, The Star Malaysia, Camboja News, Cambodianess ។

ស្ថានការណ៍ព្រំដែន: ហេតុអ្វីបានជា Cultural Celebration ត្រូវ Pause?

វិបត្តិព្រំដែន ខ្មែរ-ថៃ ឆ្នាំ ២០២៦ ជំរុញប្រជាជននៅតំបន់ព្រំដែន ត្រូវការជំនួយ ។ រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន ម៉ាណែត ជ្រើសប្ដូរ ធនធានមន្ត្រីរាជការ ស្ថាប័ន ហើយ ថវិការដ្ឋ — ពីការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ — ទៅការគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ humanitarian ។ ចំណេះដឹងអំពី ព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌ជាតិ ក្នុងខ្មែរ ជួយផ្ដល់បរិបទ ។

ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ការ pause នេះ ពោះដោយ bilateral tensions ។ ស្ថានភាពព្រំដែន ខ្មែរ-ថៃ ២០២៦ បន្ដជាបញ្ហាចាំបាច់ ។ ប្រជាជននៅតំបន់ Preah Vihear, Oddar Meanchey, ហើយ Banteay Meanchey ត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ ។ នយោបាយ pause ការប្រារព្ធ គឺជា signal ពី state ថា: “អ្វីដែល visible ចំពោះ international community — event ធំ, ព្រឹត្តិការណ៍ជាតិ — ត្រូវ postpone ក្នុងអំឡុងវិបត្តិ ។”

ទស្សន៍ទៅមុខ: បុណ្យអុំទូក នឹងត្រលប់ ២០២៧?

ការលុបចោលបន្ដ ២ ឆ្នាំ ផ្ដល់ concerns ធំ ចំពោះ cultural continuity ។ ចំណោម questions ដែល advocates Khmer heritage ចោទ:

• ប្រសិនបើ ស្ថានការណ៍ព្រំដែន ស្ថានព្រម ២០២៧ — តើ Bon Om Touk នឹង scale back ឡើងវិញដែរទេ?
• ដំណាក់ ខេត្ត (provincial) ជំហានបំផ្ទេរ ចំណូលចិត្ត ប្រជាជន ពីភ្នំពេញ ។
• ការ document ហើយ preserve ប្រពៃណីការប្រណាំងទូក ជា digital ត្រូវ urgent ជាង ។

ក្រុមអ្នករក្សាបេតិកភណ្ឌ ល្ខោនខ្មែរ ហើយតន្ត្រីប្រពៃណីខ្មែរ ប្រឈមនឹងចាំបាច់ ស្រដៀងគ្នា — ការ digitize ហើយ outreach ជំនួសការ live ។ ការលុបចោល Bon Om Touk ក្នុងភ្នំពេញ ២ ឆ្នាំ ជំរុញ digital cultural preservation ជាត្រូវវិន័យ ។

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រជាជនខ្មែរ ក្នុងស្រុក ហើយ diaspora ប្រស្នាខ្លួន :{“ប្រសិន Phnom Penh Water Festival ត្រូវ pause ២ ឆ្នាំ ប្រហែល ३ ឆ្នាំ ។ ។ ។ ។ ហើយប្រពៃណីខ្មែរ ដែលមិន depend លើ Phnom Penh មួយ — ខ្លាំងជាង?”} ។ សំណួរដ៏ complex ១ — ដែល Gen Z ខ្មែរ ដ៏ creative ហើយ globally connected កំពុងតប ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

• ការធ្វើតុក្កតាស្បែកធំខ្មែរ: ជាងចម្លាក់ និងការរក្សាសិល្បៈ
• ផលិតកម្មវីដេអូចម្រៀងខ្មែរ: និន្នាការថ្មី
• ទស្សនាល្ខោនខោលនៅភ្នំពេញ: ការអភិរក្សសិល្បៈ
• ការរស់ឡើងវិញនៃចាប៉ីដងវែង: យុវជនខ្មែរ
• ម៉ាកកាហ្វេក្នុងស្រុកកម្ពុជា: ការងើបឡើង

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

• អង្គការ APSARA ហាមទូរីស្ទ័រស្លៀកពាក់មិនត្រឹមត្រូវ ចូលអង្គរ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៣ កក្កដា ២០២៦
• តើអ្នកមានឥទ្ធិពលខ្មែររកចំណូលប៉ុន្មាន? វិភាគប្រភពចំណូល ២០២៦
• អ្នកមានឥទ្ធិពលខ្មែរ គឺជាអ្វី? មគ្គុទេសក៍ពេញលេញ ២០២៦