ការស្គាល់ខ្មែរ៖ អត្តសញ្ញាណ ជាតិសាសន៍ ភាសា និងបេតិកភណ្ឌ

ការស្គាល់ខ្មែរ គឺជាចំណុចដែលមនុស្សជាច្រើននៅក្នុង និងក្រៅប្រទេសកម្ពុជាចង់ដឹង។ ជនជាតិខ្មែរគឺជាក្រុមជាតិសាសន៍ដ៏ធំបំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយបើតាម ទំព័រប្រជាសាស្ត្រកម្ពុជា នៅ Wikipedia ពួកគេមានចំនួន ៩៥,៨% នៃប្រជាជនសរុបរបស់ប្រទេសកម្ពុជា បើយោងតាមការស្រង់ឆ្នាំ ២០១៩។ ការស្គាល់ខ្មែរប្រើប្រាស់ខ្នាតផ្សេងៗ ដូចជា ភាសា ជាតិសាសន៍ ទំនៀមទម្លាប់ ការចុះបញ្ជីពលរដ្ឋ និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការអន្តរជាតិជាច្រើន។

ជនជាតិខ្មែរគឺជានរណា? ការកំណត់ត្រឹមត្រូវ

ការស្គាល់ខ្មែរ ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងតាមប្រភពស្រាវជ្រាវ និងអង្គការអន្តរជាតិ។ ជនជាតិខ្មែរ (ខ្មែរ: ជនជាតិខ្មែរ) គឺជាក្រុមជនជាតិដើមនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលបានរស់នៅតំបន់ទន្លេមេគង្គ-ទន្លេសាប មកជាច្រើនពាន់ឆ្នាំហើយ។ ការស្គាល់ខ្មែរ ពិចារណាលើ ៣ ចំណុចសំខាន់ ដូចជា ដើមកំណើតជាតិសាសន៍ ភាសាទំនាក់ទំនង និងការចូលរួមក្នុងបេតិកភណ្ឌខ្មែរ។

ប្រវត្តិខ្លី ៖ ខ្មែររស់នៅតំបន់នេះតាំងពីណា

ការស្គាល់ខ្មែរ មិនអាចដាច់ពីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ ចាប់ពីសតវត្សទី ១ ជនជាតិខ្មែរបានបង្កើតអាណាចក្រហ្វូណាន ហើយនៅសតវត្សទី ៩ ដល់ ១៥ ចក្រភពខ្មែរ (អង្គរ) បានក្លាយជាចក្រភពដ៏ធំមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាមួយទីក្រុងអង្គរធំ ជាមជ្ឈមណ្ឌល។ ប្រជាជន វប្បធម៌ ភាសា និងសិល្បៈទាំងនោះបាននិរន្តរ៍ ហើយ ការភ្ញាក់ឡើងវិញខាងសិល្បៈកម្ពុជា ២០២៦ ជាភស្តុតាងថា យុវវ័យខ្មែរបន្តចំណងជាមួយឫសគល់ទាំងនោះ។

ការស្គាល់ខ្មែរ តាមជាតិសាសន៍ និងដើមកំណើត

ការស្គាល់ខ្មែរ ដោយផ្អែកលើជាតិសាសន៍ សំដៅដល់ការជាអ្នកដែលមានដើមកំណើតពីក្រុមជនជាតិខ្មែរ ដែលស្ថិតនៅទូទាំងខេត្ត-ក្រុងនៃប្រទេសកម្ពុជា ព្រមទាំងនៅប្រទេសវៀតណាម (ខ្មែរ-ក្រោម) ថៃ (ខ្មែរ-ស្រី) និងក្នុងទីក្រុងនានានៃប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ហ្រ្វាំង្ស អូស្ត្រាលី ជាដើម។ បើតាម របាយការណ៍ CSES2021 របស់វិទ្យាស្ថានស្ថិតិជាតិ (NIS) ភាគរយខ្មែរក្នុងប្រជាជនកម្ពុជាឈានដល់ ៩៦,២% ។ ក្រៅពីនោះ ជនជាតិចាម ចិន ហើយនិងជនជាតិភាគតិចដទៃទៀតប្រហែល ៤៤៨,២៨២ នាក់ ស្ថិតក្រៅពីការកំណត់ “ខ្មែរ” ផ្លូវការ។

ខ្មែរ-ក្រោម និងខ្មែរដាយអ៊ីស្ប័រ

ការស្គាល់ខ្មែរ មិនកំណត់ត្រឹមព្រំដែនកម្ពុជាទេ។ ខ្មែរ-ក្រោម រស់នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម ហើយខ្មែរដាយអ៊ីស្ប័រ ជាពិសេសនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង និងអ៊ឺរ៉ុប ក៏ស្គាល់ខ្លួនឯងថាជាខ្មែរ ទោះបីផ្ទះស្ថិតនៅក្រៅស្រុកក៏ដោយ។ ការស្គាល់ខ្លួនឯងថាជាខ្មែរ ក្នុងសហគមន៍ទាំងនោះ ជារឿយៗភ្ជាប់ជាមួយការនិយាយភាសាខ្មែរ ការអប់រំកូន ការប្រារព្ធបុណ្យ ហើយនិងសិល្បៈ-តន្ត្រី។

ការស្គាល់ថាខ្លួនជាខ្មែរ មិនមែនតែអំពីប័ណ្ណអត្តសញ្ញាណ ឬពណ៌ស្បែក ប៉ុន្តែគឺអំពីតម្លៃ ភាសា និងចំណងវប្បធម៌ដែលមនុស្សចែករំលែកគ្នា។

ភាសាខ្មែរ ស្នូលនៃការស្គាល់ខ្មែរ

ភាសាខ្មែរ ជាភាសាផ្លូវការតែមួយគត់នៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយជាសញ្ញាកំណត់ការស្គាល់ខ្មែរដ៏ក្តៅ។ យូណេស្កូ បានរបាយការណ៍ ពីការសាកល្បងការវាស់ស្ទង់ AMPL-a ជាភាសាខ្មែរ ដើម្បីជំរុញការអប់រំ ជាមួយក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (MOEYS)។ ភាសាខ្មែរ មានអក្ខរក្រម ៣៣ ព្យញ្ជនៈ ២១ ស្រៈ ហើយត្រូវបានគាំទ្រ Unicode ដែលបណ្ដាប្រព័ន្ធឌីជីថលធំៗ ដូចជា ហ្គូហ្គល (Google) និងម៉ែតា (Meta) ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយហ្ណ ។ ការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរ ជា ១ ក្នុងចំណោមវិធីសំខាន់ ដើម្បីការស្គាល់ខ្មែរ ជាពិសេសសម្រាប់ជំនាន់ខ្មែរ-ដាយអ៊ីស្ប័រ ។

ភាសាខ្មែរ ក្នុងបរិបទឌីជីថល ២០២៦

ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ភាសាខ្មែរបន្តដើរតួសំខាន់ ក្នុងការបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ។ ការប្រើ Unicode ខ្មែរ ជា ១ ស្ទង់ ហើយ ព័ត៌មានអត្តសញ្ញាណ “យើងខ្មែរ” បានបង្ហាញថា ការប្រើភាសាខ្មែរ ក្នុងការសរសេរ ការបង្ហោះ ហើយការទំនាក់ទំនងអ៊ីនធឺណិត ជាវិធីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ ដ៏ជ្រួតជ្រាប ។

ឯកសារផ្លូវការ ៖ ប័ណ្ណអត្តសញ្ញាណ និងការស្គាល់ខ្មែរ ២០២៦

ការស្គាល់ខ្មែរ ក្នុងន័យស្ថាប័ន សំដៅដល់ការធ្វើឯកសារអត្តសញ្ញាណតាមរយៈក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ក្រសួងនេះបានចេញ ៦៥២,៨៤៣ ក្បាល ប័ណ្ណអត្តសញ្ញាណ ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ដល់ប្រជាជនអាយុ ១៥ ឆ្នាំឡើងទៅ បើយោងតាម ខ្មែរថាមស៍។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ច្បាប់ថ្មីបានអនុម័ត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនចំណាកស្រុកក្នុងស្រុក ចុះបញ្ជី ឬបន្តប័ណ្ណអត្តសញ្ញាណ ក្នុងខេត្ត-ក្រុងណាក៏ដោយ ហើយមិនចាំបាច់ត្រូវទៅខេត្តកំណើតដូចពីមុន។ ការផ្លាស់ប្ដូរនេះ ចងក្រងដោយ UNESCAP CRVS ក្រោមក្របខ័ណ្ឌ “One Person, One Identity” ។

ការស្គាល់ខ្មែរ តាមមុំវប្បធម៌ និងបេតិកភណ្ឌ

ការស្គាល់ខ្មែរ ជ្រៅជ្រុំបំផុត ត្រូវបានធ្វើតាមរយៈការចូលរួមវប្បធម៌ ដូចជា ការពាក់ក្រម៉ា ការប្រារព្ធបុណ្យ ការជ្រើសរើសសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី ហើយនិងការស្ដាប់ ឬធ្វើតន្ត្រី-សិល្បៈខ្មែរ។ ក្នុងខែធ្នូ ២០២៤ ក្រម៉ាខ្មែរ ត្រូវបាន ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ប្រកាសថា ត្រូវបាន UNESCO ទទួលស្គាល់ ជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិ។ ក្រៅពីនោះ UNESCO ICH ក៏មានការចុះ nomination ២០២៦ សម្រាប់ “ពិធីមង្គលការខ្មែរ” ដែលបន្ថែមស្រទាប់ការស្គាល់ខ្មែរ ឱ្យបានផ្លូវការ។

ការស្គាល់ខ្មែរ ក៏ភ្ជាប់ជាមួយសិល្បៈ ដូចជា ការធ្វើតុក្កតាស្បែក ដែលជាមរតកស្ទើរ ១០០% ខ្មែរ ហើយត្រូវបានចែករំលែកពីជំនាន់ ទៅ ជំនាន់។

ជនជាតិភាគតិចក្នុងកម្ពុជា ក្នុងបរិបទការស្គាល់ខ្មែរ

ការស្គាល់ខ្មែរ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងបរិបទប្រទេសដែលមានជនជាតិភាគតិចផ្សេងៗ។ ការស្រង់ ២០១៩ បើយោងតាម ប្រជាសាស្ត្រកម្ពុជា ជនជាតិចាមមាន ២,៤% ចិន ១,៥% ហើយជនជាតិភាគតិចដទៃ ០,៨%។ ជនជាតិភាគតិចទាំងនោះ រក្សាអត្តសញ្ញាណ ពហុ ផ្ទាល់ខ្លួន ខណៈបរិស្ថានភាសា-វប្បធម៌ “ខ្មែរ” ជាភាសាផ្លូវការ។

ការប្រៀបធៀបខ្នាតនៃការស្គាល់ខ្មែរ

ការស្គាល់ខ្មែរ ក្នុងបរិបទបណ្ដាញសង្គម ២០២៦

ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ចំណងការស្គាល់ខ្មែរ (identify Khmer) ហក់ឡើង ដោយសារការលូតលាស់បណ្ដាញសង្គម។ យុវវ័យខ្មែរបានប្រើ hashtag ខ្មែរ ចែករំលែករូបក្រម៉ា ហើយ ខ្មែរ Global ជាការបញ្ជាក់ថា អ្នកខ្មែរនៅទូទាំងពិភពលោក ប្រើបណ្ដាញសង្គម ដើម្បីបញ្ជាក់ និងការពារអត្តសញ្ញាណខ្មែររបស់ខ្លួន។

ការស្គាល់ខ្មែរ ក្នុងសម័យ ២០២៦ ស្ថិតលើ ៥ ខ្នាត ៖ ជាតិសាសន៍ ភាសា ឯកសារ វប្បធម៌ និងអត្ថិភាពឌីជីថល ។

សំណួរញឹកញាប់ ស្ដីពីការស្គាល់ខ្មែរ

តើខ្មែរ ដូចគ្នានឹង Cambodian ដែរទេ?

“ខ្មែរ” ជាជាតិសាសន៍ (ethnicity) ហើយ “Cambodian” ជាសញ្ជាតិ (nationality)។ ជនជាតិចាម ចិន ឬជនជាតិភាគតិចដទៃ អាចជា Cambodian ប៉ុន្ដែ មិនចាំបាច់ “ខ្មែរ” ។ ត្រូវប្រើ “ខ្មែរ” ពេលចង់និយាយជាក់លាក់ ពីជាតិសាសន៍ ។

តើខ្មែរ-ក្រោម ជានរណា?

ខ្មែរ-ក្រោម ជាខ្មែរ ដែលរស់នៅក្នុងភូមិភ្ភខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម ជាអ្នកដែលដើមបុព្វបុរស ជាខ្មែរ ហើយស្គាល់ខ្លួន ភាសា ហើយ ទំនៀម ថាជាខ្មែរ ។ ពួកគេ ប្រើភាសាខ្មែរ ហើយ ប្រារព្ធ ទំនៀម ខ្មែរ ។

ការស្គាល់ខ្មែរ ត្រូវការឯកសារអ្វីខ្លះ?

ការស្គាល់ខ្មែរ ផ្លូវការ ត្រូវការ ប័ណ្ណអត្តសញ្ញាណ ជាតិ ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ក្រសួងមហាផ្ទៃ បានចេញ ៦៥២,៨៤៣ ក្បាល ហើយ ២០២៦ ច្បាប់ ថ្មី អនុញ្ញាត ឱ្យ ចុះ ក្នុង ខេត្ត-ក្រុង ណា ក៏ ដោយ ។

ការទទួលស្គាល់ UNESCO ផ្លាស់ប្ដូរអ្វី ចំពោះអត្តសញ្ញាណខ្មែរ?

ការទទួលស្គាល់ UNESCO ព្រមទាំង ក្រម៉ា (ខែធ្នូ ២០២៤) ហើយ ការ nomination ពិធីមង្គលការ ២០២៦ ធ្វើ ឱ្យ ការស្គាល់ ខ្មែរ មាន ការ បញ្ជាក់ ជា អន្តរជាតិ ។ ក្រម៉ា ជា ស្នូល បង្ហាញ ពី អត្តសញ្ញាណ ខ្មែរ ដ៏ ជ្រៅ ។

ភាសាខ្មែរ ជាតែការស្គាល់ ១ ទេ?

ភាសាខ្មែរ ជាចំណុចបញ្ជាក់ ដ៏សំខាន់ ប៉ុន្ដែ មិនមែន ១ ប៉ុណ្ណោះ ។ មនុស្ស ខ្លះ ស្គាល់ ខ្លួន ជា ខ្មែរ ដោយ ដើមកំណើត ទំនៀម ហើយ ទោះ បី ភាសា ចំបង ខ្លួន ជា ភាសា ដទៃ ។

តើ ជំនាន់ ខ្មែរ ២ ស្គាល់ ខ្លួន ជា ខ្មែរ ដូចម្ដេច?

ជំនាន់ ខ្មែរ ២ ដែល កើត ក្នុង ប្រទេស ដ៏ ទៃ ជា ជំនាន់ ដែល ស្គាល់ ខ្លួន ជា ខ្មែរ ដោយ ការ រៀន ភាសា ខ្មែរ ការ ទៅ វត្ត ការ ពាក់ ក្រម៉ា ហើយ ការ ប្រើ content ខ្មែរ លើ TikTok Instagram ។

សង្ខេប ៖ ចំណុចសំខាន់ ក្នុងការស្គាល់ខ្មែរ

ការស្គាល់ខ្មែរ (identify Khmer) ជារឿងផ្ទៃក្នុង ហើយ ផ្ទៃ ក្រៅ ។ ផ្ទៃ ក្នុង ៖ ជំនឿ ភាសា ទំនៀម ហើយ ចំណង ។ ផ្ទៃ ក្រៅ ៖ ប័ណ្ណ UNESCO ស.ស. ហើយ ឯកសារ ។ ក្នុង ឆ្នាំ ២០២៦ ការ ផ្លាស់ ប្ដូរ ច្បាប់ ចុះ បញ្ជី ហើយ ការ ទទួល ស្គាល់ UNESCO ក្រម៉ា ជំរុញ ការ ស្គាល់ ខ្មែរ ឱ្យ ជ្រៅ ជ្រុំ ។ ចំណុចបញ្ជាក់ ដ៏ ចំបង ៖

• ជនជាតិខ្មែរ មាន ៩៥,៨% នៃប្រជាជន (ស.ស. ២០១៩)
• ភាសាខ្មែរ ជា ភាសា ផ្លូវការ ហើយ ជា ស ញ្ញ ា ស ំ ខ ា ន់
• ក្រម៉ាខ្មែរ ត្រូវ UNESCO ទទួល ស្គាល់ ខែ ធ្នូ ២០២៤
• ប័ណ្ណ អត្ត ស ញ្ញ ណ ២០២៦ ៖ ចុះ បញ្ជី បាន គ្រប់ ខេត្ត-ក្រុង
• ការ ស្គ ាល់ ខ្ម ែ រ ២ ភ ្ ន ក ់ ៖ ជ ន ជ ា ត ិ ស ា ស ន ์ ហ ើ យ អ ត ្ ត ស ញ ្ ញ ណ ឌ ី ជ ី ថ ល

ប្រភព

• ក្រម៉ាខ្មែរ ត្រូវបាន UNESCO ទទួលស្គាល់ — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• UNESCO ICH Cambodia — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• UNESCAP CRVS — Cambodia One Person One Identity — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• NIS — CSES2021 Final Report — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• Wikipedia — Demographics of Cambodia — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• Wikipedia — Khmer people — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• UNESCO — Piloting AMPL-a in Cambodia — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦
• Khmer Times — Ministry of Interior ID cards 2022 — ស្រង់ ២១ សីហា ២០២៦