អង្គរ dress-code ២០២៦: APSARA ហាមសំលៀកបំពាក់ខ្មែរ មិនត្រឹម

សេចក្តីសង្ខេប

✓ពិនិត្យដោយ Chan Dara ភ្នំពេញ, ២៩...

1 min read

តារាងមាតិកា

1 វិធានការហ្វឹកហ្វឺន និងរបៀបអនុវត្ត
2 បញ្ហាការដណ្ដើមមេដ្ឋាន៖ ប្រទេសជិតខាង និងអង្គរវត្ត
3 ប្រតិកម្មបណ្ដាញសង្គម និងសំឡេងពីយុវវ័យខ្មែរ
4 ព្រំដែនវប្បធម៌ ហើយ ភាព ខ្លាំង នៃ ការ ដ ណ្ដើ ម
5 ស ្ថ ិ ត ិ ន ិ ង ខ ្ច ី ក ្រ ោ ម ក ា រ ស ្ដ ែ ង
6 ត ើ ន ៅ ម ា ន អ ្វ ីប ន ្ត ?
7 ប ្រ ភ ព ន ិ ង ក ា រ ច ំ ណ ា ំ
8 ការ ដ ំ ណ ើ រ ការ ដ ែ ល ស ំ ខ ា ន ់
9 អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
10 ប្រភព

ពិនិត្យដោយ Chan Dara

ភ្នំពេញ, ២៩ កក្កដា ២០២៦ — អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា (APSARA) បានចាប់ផ្ដើមអនុវត្តច្បាប់ថ្មី ហាមឃាត់ភ្ញៀវទេសចរស្លៀកពាក់សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីដែលមិនត្រឹមត្រូវតាមបែបបុរាណខ្មែរ ចូលទៅក្នុងតំបន់បុរាណវត្ថុអង្គរ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៣ កក្កដា ២០២៦ ជាការឆ្លើយតបដ៏ចាស់ដ៏ច្បាស់ ដើម្បីការពារអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្មែរ ក្នុងបរិបទដែលប្រទេសជិតខាងកំពុងគំរាមដណ្ដើយឧត្តមគតិដ៏ស្ថិតស្ថេររបស់ខ្មែរ។

វិធានការថ្មីនេះ ត្រូវបានចងក្រងឡើងបន្ទាប់ពីសង្កេតឃើញថា ភ្ញៀវទេសចរជាច្រើននាក់ ជួលសំលៀកបំពាក់ ដែលរួមមានក្រណាត់ គ្រឿងអលង្ការ និងគ្រឿងតុបតែងដែលនាំចូលពីប្រទេសជិតខាង ហើយព្រឹទ្ធបុរស ខ្មែរច្រើននាក់ចាត់ទុកថា ការប្រើប្រាស់ទំនិញបែបនេះ គ្មានភាពស្របច្បាប់ ហើយ មិនតំណាងឱ្យអត្តសញ្ញាណខ្មែរដ៏ពិតប្រាកដ។ ការតែងតាំងខ្មែរប្រពៃណី ដូចជាតុក្កតាស្បែកខ្មែរ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃបេតិកភណ្ឌដ៏ស្ថិតស្ថេរ ដែលត្រូវការការការពារស្រឡាំងកាំង ក្នុងការប្រឈមមុខដ៏ប្រកបដោយការប្រកួតប្រជែង។

វិធានការហ្វឹកហ្វឺន និងរបៀបអនុវត្ត

អាជ្ញាធរ APSARA បានប្រកាសច្បាប់ថ្មីនេះ ដើម្បីថែរក្សា «តួអក្សរដើម» នៃសំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ ហើយធានាថា ការប្រើប្រាស់នៅក្នុងតំបន់អង្គរ មានភាពស្របច្បាប់ ស្របតាមស្តង់ដារប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ដែលស្លៀកពាក់ «សំលៀកបំពាក់ខ្មែរ» ដែលធ្វើពីក្រណាត់ ឬរចនាបថបរទេស នឹងត្រូវបានហាមឃាត់ចូលតំបន់។ ក្រុមអ្នកជួលសំលៀកបំពាក់ ត្រូវអនុលោមតាមស្តង់ដារដែលចង្អុលបង្ហាញ ឬប្រឈមមុខនឹងការដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណ។

វិធានការនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើង នៅក្នុងចិត្តខ្មែរ ចំពោះការរំខានដ៏ ជ្រៅជ្រះ ក្នុងរបៀបដែលបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ត្រូវបានតំណាង ព្រឹត្តន៍ ហើយប្រើប្រាស់ក្នុងបរិបទ ទេសចរណ៍។ ការផលិតវីដេអូចម្រៀងខ្មែរ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃការធ្វើឱ្យអត្តសញ្ញាណខ្មែរ ស្ថិតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដែលបង្ហាញថាវប្បធម៌ ខ្មែរ គឺជីវន្ត ហើយផ្ទុះ ប្ញ្ញានៅពេលធ្វើការដើម្បីការពារ ហើយតំណាងដ៏ ត្រឹមត្រូវ។

ស្ត្រីខ្មែរស្លៀកពាក់សំពត់ខ្មែរប្រពៃណីនៅអង្គរ

បញ្ហាការដណ្ដើមមេដ្ឋាន៖ ប្រទេសជិតខាង និងអង្គរវត្ត

ច្បាប់ Angkor dress-code ថ្មីនេះ ផ្ទុះឡើងក្នុងបរិបទ ដ៏ស្មុគស្មាញ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ លោកស្រី ភឿង សីហៃណា បានព្រមានក្នុងសម័យប្រជុំ UNESCO នៅទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី ២៤-២៥ វិច្ឆិកា ២០២៥ ថាការធ្វើត្រាប់ប្រតិរូបតំបន់បេតិកភណ្ឌ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត គំរាមកំហែងដល់ «ភាពត្រឹមត្រូវ ការសម្គាល់ ហើយអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌» របស់ ប្រទេស។ លោកស្រី ក៏បានចង្អៀតទៅកាន់ ករណីឆ្នាំ ២០២៥ ក្នុងការកសាងប្រតិរូបអង្គរវត្ត ដ៏ ធំ នៅប្រទេសជិតខាង ហៅថាជា «ការរំលោភដ៏ ធ្ងន់ ធ្ងរ ទៅលើ ក្រមសីលធម៌ បេតិកភណ្ឌ»។

ចំណែក UNESCO ផ្ទាល់ ក៏បានបញ្ជាក់ ភ្ជួបភ្ជាប់ ការព្រួយបារម្ភ ហើយ លោក Nayef Al-Fayez ជំនួយការអគ្គនាយករបស់ UNESCO បានប្រកាស ថ្ងៃទី ២២ កក្កដា ២០២៦ ថា UNESCO «តាមដានយ៉ាងដិតដល់» ស្ថានភាពជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ ហើយនឹង ចូលរួមរួមយ៉ាងសកម្ម ក្នុងការបន្ថែមសន្ធានតាមវប្បធម៌ រវាងកម្ពុជា និងថៃ។

ប្រតិកម្មបណ្ដាញសង្គម និងសំឡេងពីយុវវ័យខ្មែរ

ដំណឹងអំពី ច្បាប់ Angkor dress-code ថ្មី បានផ្ទុះ ទៅ TikTok និង Facebook ខ្មែរ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៣ កក្កដា ជាមួយ hashtag #អង្គររបស់ខ្មែរ ហើយ #ការការពារវប្បធម៌ ដែលមានការ share ជាច្រើនរយពាន់ ។ យុវវ័យខ្មែរ ជាច្រើន — ទាំងអ្នករស់នៅក្នុងស្រុក និងអ្នករស់ ក្នុងដាយអាស្ប័រ — បានគាំទ្រ ការធ្វើ ដូច្នេះ ដោយ ចាត់ ទុកថា ជា ការ ប្ដូរ ប្ដេជ្ញា យ ករណ៍ ចំពោះ ការ ថែ ទាំ ខ្មែរ ដ៏ ពិត ប្រាក ដ។

ជំហររបស់អ្នកបង្កើតមាតិកា ខ្មែរ ក៏ ជ្រក ចូល ដំណើរ ការ ដែរ។ យុទ្ធនាការរដូវវស្សា ដែលបង្ហាញ ភូមិចម្ការ ខ្មែរ ដ៏ ស្រស់ស្អាត ខណៈដែល ស្លៀក ពាក់ ឈ្លោប ប្រពៃណី បាន ទាក់ ទាញ ទស្សនវិស័យ ជាច្រើន ក្នុង ប៉ុន្មាន ខែ ថ្មីៗ ។ ការ ធ្វើ ភ្ញើយ នៃ ការ ស្លៀក ពាក់ ខ្មែរ ដ៏ ពិត ប្រាក ដ — ហើយ ការ ស្ត្រេ ស ដ ការ មិន ត្រឹម ត្រូវ — ឥឡូវ ក្លាយ ជា ចំណុច ផ្ទុះ ស ង្គ ម ដែល ខ្មែរ ម្ន ាក់ ៗ ចូល ច ម្ល ណ្ណ ចូ ។

ព្រំដែនវប្បធម៌ ហើយ ភាព ខ្លាំង នៃ ការ ដ ណ្ដើ ម

ករណី ដ៏ ច្បាស់ ២ ចំណុច បង្ហាញ ពី ការ ប្រឈម ដ៏ ស្មុគ ស្មា ញ ៖

ប្រ ា ស ា ទ ព្រ ះ វ ិ ហ ា រ ៖ UNESCO បាន ប ញ្ជ ា ក់ ថ្ងៃ ទី ២២ កក្ក ដ ា ២០២៦ ថ ា ត ា ម ដ ាន ស ្ថ ា ន ភ ាព ជ ុំ វ ិ ញ ប ្រ ា ស ា ទ ព ្រ ះ វ ិ ហ ា រ ហ ើ យ ន ឹ ង ជ ួ យ ដ ោ ះ ស ្រ ាយ ប ញ្ហ ា ត ា ម ប ែ ប វ ប ្ប ធ ម ្ត ។
ស ណ ្ឋ ាន ហ ូ ត ែ ល Koh Phangan ៖ ហ ូ ត ែ ល ម ួ យ ន ៅ ប ្រ ទ េ ស ថ ៃ ត ្រ ូ វ ប ានស ្រ ាវ ជ ្រ ាវ ប ន ្ទ ា ប ់ ព ីប ណ ្ដ ាញ ប ក ្ត ្រ ួ ត ចោ ទ ដ ល់ ក ្រ ុ ម ហ ូ ន ー ដ េ ះ ប ញ្ហ ា ន ៃ ការ ប ្រ ើ ប ្រ ា ស ់ រ ូ ប ភ ា ព ប ្រ ា ស ា ទ ព ្រ ះ វ ិ ហ ា រ ន ិ ង ប ន ្ទ ា យ ស ្រ ី ។

អ ្ន ក ស ្ប ែ ក Long Punna Serivath ម ន ្ត ្រ ី ក ្រ ស ួ ង វ ប ្ប ធ ម ្ន កម ្ព ុ ជ ា ប ា ន ប ញ្ជ ាក ់ ៖ «ប ្រ ា ស ា ទ អ ង ្គ រ វ ត ្ត ន ិ ង ត ំ ប ន ់ ប ន ្ទ ា ន ់ ប ែ ក ភ ណ ្ឌ ប ្រ ជ ាជ ាត ិ UNESCO ជ ា ទ ្រ ព ្យ ស ម ្ប ត ្ត ិ វ ប ្ប ធ ម ្ន ដ ែ ល យ ើ ង ត ្រ ូ វ ប ំ ណ ុ ះ ប ំ ណ ែ ល ត ំ ណ ា ង ន ិ ង ជ ួ ស ជ ុ ំ»។

ស ្ថ ិ ត ិ ន ិ ង ខ ្ច ី ក ្រ ោ ម ក ា រ ស ្ដ ែ ង

ព ្រ ឹ ត ្ត ិ ក ា រ ណ ์	ថ ្ង ៃ ខ ែ	ន ិ ន ្ន ា ក ា រ
ច ្ប ា ប ់ Angkor dress-code ថ ្ម ីច ្ប ា ប ់	ទ ី ១ ៣ ក ក ្ក ដ ា ២ ០ ២ ៦	ហ ា ម ស ំ ល ែ ក ប ំ ព ក ់ ម ិ ន ត ្រ ឹ ម ត ្រ ូ វ
UN ESCO ស ំ ណ ើ ររ ប ស ់ ក ម ្ព ុ ជ ា	វ ិ ច ្ឆ ិ ក ា ២ ០ ២ ៥	ក ្រ ោ ប ច ្ប ា ប ់ ថ ្ម ីប ្រ ឆ ំ ន ឹ ង ក ា រ ធ ្វ ើ ត ្រ ា ប ់ ប ែ ប ខ ុ ស ច ្ប ា ប ់
UN ESCO ប ញ ្ជ ា ក ់ ព ្រ ះ វ ិ ហ ា រ	ទ ី ២ ២ ក ក ្ក ដ ា ២ ០ ២ ៦	UN ESCO ត ា ម ដ ា ន ប ំ ណ ត ំ
អ ត ្ថ ប ទ ក ្រ ុ ម ហ ្ររ ន ី ន ា ក ់ ១	ទ ី ២ ៨ ក ក ្ក ដ ា ២ ០ ២ ៦	ប ែ ត ិ ក ភ ណ ្ឌ ខ ្ម ែ រ ន ៅ ក ្ន ុ ង ត ំ ណ ែ ប ២ ០ ២ ៦

ត ើ ន ៅ ម ា ន អ ្វ ីប ន ្ត ?

ក ម ្ព ុ ជ ា ត ្រ ូ វ ប ំ ណ ុ ះ ច ូ ល ក ្ន ុ ង ត ំ ណ ែ ប ស ំ ខ ា ន ់ ន ៃ ក ា រ ប ំ ណ ុ ះ ប ំ ណ ែ ល អ ត ្ត ស ញ ្ញ ា ណ វ ប ្ប ធ ម ្ន ខ ្ម ែ រ ។ ច ្ប ា ប ់ ថ ្ម ី ន ៅ អ ង ្គ រ ន ឹ ង ជ ំ រ ុ ញ ស ំ ណ ួ រ ម ួ យ ច ំ ន ួ ន ស ំ ខ ា ន ់ ៖ ត ើ ហ ្ ររ ន ីដ ណ ូ ម ួ ន ម ្ន ា ក ់ ណ ា អ ា ច ។ ត ំ ណ ា ង ន ៅ ស ំ ល ែ ក ប ំ ព ក ់ ប ្រ ព ែ ណ ីខ ្ម ែ រ ប ា ន ? ន ិ ង ត ើ ក ា រ ប ំ ណ ុ ះ ប ំ ណ ែ ល ន ិ ង ច ្ប ា ប ់ ប ង ្ការ ន ំ ទ ៅ ក ា រ ក ំ ណ ត ់ ច ំ ណ ែ ក ប ែ ត ិ ក ភ ណ ្ឌ ខ ្ម ែ រ ប ា ន ប ្ញ ័ ក ់ ស ន ្ស ីន ។

ល ្ ខ ោ ន ខ ោ ល ដ ែ ល ជ ាប ្រ ព ែ ណ ីដ ំ ណ ើ រ ររ ី ជ ា ដ ំ ណ ើ រ រ ន ៃ ការ ស ្ដ ែ ង ខ ្ម ែ រ ក ំ ព ុ ង ផ ្ទ ុ ះ ម ក វ ិ ញ ។ ក ្ន ុ ង ន ោ ះ ការ ជ ំ រ ុ ញ ប ំ ណ ុ ះ ប ំ ណ ែ ល ន ិ ង ក ា រ ការ ព ា រ ន ៅ អ ង ្គ រ ន ិ ង ន ៅ UNESCO ស ំ ណ ែ ង ឱ ្យ យ ើ ង ឃ ើ ញ ថ ា ៖ ត ំ ណ ែ ប ២ ០ ២ ៦ ជ ា ឆ ្ ន ំ ន ៃ ក ា រ ប ំ ណ ុ ះ ប ំ ណ ែ ល ន ិ ង ស ើ ប អ ើ ប អ ត ្ត ស ញ ្ញ ា ណ ខ ្ម ែ រ។