ទស្សនាល្ខោនខោលនៅភ្នំពេញ៖ កម្មវិធីសម្តែង និងទីកន្លែងអភិរក្សសិល្បៈល្ខោនរបាំងមុខខ្មែរ

បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ប្រពៃណីរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានភាពល្បីល្បាញ និងអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ក្នុងចំណោមសិល្បៈសម្តែងបុរាណទាំងអស់ ល្ខោនរបាំងមុខខ្មែរ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាល្ខោនខោល គឺជាកេរដំណែលដ៏មានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរដែលចង់ស្វែងរកឱកាស ទស្សនាល្ខោនខោលនៅភ្នំពេញ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ មានការរៀបចំកម្មវិធីសម្តែងជាប្រចាំនៅតាមមហោស្រពបុរាណនានា ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ និងអភិរក្សសិល្បៈបេតិកភណ្ឌអរូបីដ៏ល្អវិចិត្រនេះ។

ប្រវត្តិ និងគុណតម្លៃសិល្បៈល្ខោនខោលខ្មែរ

ល្ខោនខោលគឺជាទម្រង់សិល្បៈរបាំរបាំងមុខបុរាណរបស់ខ្មែរ ដែលសំបូរបែបដោយក្បាច់រាំ តន្ត្រីពិណពាទ្យ និងការនិទានរឿងរ៉ាមកេរ្តិ៍ (Ramayana)។ សិល្បៈនេះត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីដែលត្រូវការការសង្គ្រោះបន្ទាន់របស់អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨។ ការគ្រងរបាំងមុខរបស់តួអង្គយក្ស ស្វា និងទេវតា បង្កើតបាននូវទិដ្ឋភាពដ៏អស្ចារ្យ និងពោរពេញដោយថាមពលប្រយុទ្ធលើឆាកសម្តែង។

ក្រៅពីការទស្សនាល្ខោនខោល សិល្បករវ័យក្មេងក៏កំពុងតែរួមចំណែករក្សាសិល្បៈតន្ត្រីចាប៉ីតាមរយៈអត្ថបទ ការរស់ឡើងវិញនៃចាប៉ីដងវែង៖ សកម្មភាពដ៏រស់រវើករបស់យុវជនខ្មែរក្នុងការអភិរក្សតន្ត្រីបុរាណ និងសិល្បៈល្ខោនស្រមោលស្បែកធំតាមរយៈ ការធ្វើតុក្កតាស្បែកធំខ្មែរ៖ ជាងចម្លាក់ និងការរក្សាសិល្បៈល្ខោនស្បែកខ្មែរឱ្យរស់រវើក ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានលម្អិតអំពីការការពារបេតិកភណ្ឌជាតិ។

ទីកន្លែងសម្តែង និងរបៀបទិញសំបុត្រចូលរួមទស្សនា

នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ភ្ញៀវទេសចរអាចរកកន្លែងទស្សនាការសម្តែងល្ខោនខោលបាននៅមហោស្រពជាតិចតុមុខ នាយកដ្ឋានសិល្បៈសម្តែង និងសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ។ កម្មវិធីសម្តែងភាគច្រើនត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ ឬអំឡុងពេលបុណ្យប្រពៃណីជាតិ ដូចជា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី និងបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកសម្តែងអាជីព និងសិស្សសិល្បៈវ័យក្មេង។

តារាងកាលវិភាគ និងទីតាំងសម្តែងល្ខោនខោលនៅភ្នំពេញ ឆ្នាំ២០២៦

គន្លឹះសម្រាប់ទស្សនិកជនក្នុងការទស្សនាការសម្តែងល្ខោនខោល

ដើម្បីបង្ហាញការគោរពដល់សិល្បករ និងទទួលបានបទពិសោធន៍ទស្សនាដ៏ល្អបំផុត ខាងក្រោមនេះជាការណែនាំ៖

• ការស្លៀកពាក់សមរម្យ៖ គួរពាក់សម្លៀកបំពាក់សមរម្យ និងថ្លៃថ្នូរ ជៀសវាងការស្លៀកពាក់ខើចខ្លីក្នុងមហោស្រពជាតិ។
• ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់៖ ជៀសវាងការស្រែកឡូឡា ឬការនិយាយទូរស័ព្ទដៃខ្លាំងៗអំឡុងពេលសម្តែងកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។
• ការគាំទ្រសិល្បករ៖ គួរទះដៃលើកទឹកចិត្តសិល្បករនៅចុងបញ្ចប់នៃវគ្គសម្តែងនីមួយៗ និងជួយទិញផលិតផលអនុស្សាវរីយ៍ផ្សេងៗ។

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់ (FAQ)

តើរបាំងមុខល្ខោនខោលធ្វើពីសម្ភារៈអ្វីខ្លះ?

របាំងមុខល្ខោនខោលប្រពៃណីត្រូវបានធ្វើពីក្រដាសខន (Papier-mâché) លាបថ្នាំពណ៌ធម្មជាតិ និងតុបតែងដោយក្បាច់លម្អិតយ៉ាងស្អាត។

តើការសម្តែងល្ខោនខោលមានរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោងដែរ?

ជាទូទៅ កម្មវិធីសម្តែងមានរយៈពេលចន្លោះពី ១ម៉ោងកន្លះ ទៅ ២ម៉ោង អាស្រ័យលើទម្រង់ និងវគ្គរឿងដែលត្រូវយកមកសម្តែង។

តើកុមារតូចៗអាចចូលរួមទស្សនាបានដែរឬទេ?

បាទ/ចាស អាចចូលរួមបាន ដើម្បីឱ្យកុមារអាចស្គាល់ និងយល់ដឹងពីសិល្បៈវប្បធម៌ដូនតាតាំងពីវ័យក្មេង។

តើមានសេចក្តីពន្យល់ជាភាសាអង់គ្លេសសម្រាប់ភ្ញៀវបរទេសដែរឬទេ?

បាទ/ចាស នៅក្នុងការសម្តែងធំៗ តែងតែមានការបង្ហាញអក្សររត់ ឬខិត្តប័ណ្ណពន្យល់សាច់រឿងជាភាសាអង់គ្លេសជូនភ្ញៀវបរទេស។

កិច្ចការអភិរក្ស និងការផ្សព្វផ្សាយសិល្បៈល្ខោនបុរាណលើឆាកអន្តរជាតិ

ល្ខោនខោលមិនត្រឹមតែជាការសម្តែងកម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាព្រលឹងវប្បធម៌ និងជានិមិត្តរូបនៃមោទនភាពជាតិខ្មែរ។ ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ បានខិតខំប្រឹងប្រែងរៀបចំកម្មវិធីសម្តែងធំៗ ការចងក្រងឯកសារ និងការបញ្ចូលសិល្បៈនេះទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សានៅតាមសាលារៀនរដ្ឋ ដើម្បីឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយស្គាល់ និងចេះស្រឡាញ់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កិច្ចសហការជាមួយអង្គការអន្តរជាតិក្នុងការនាំយកល្ខោនខោលទៅសម្តែងនៅក្រៅប្រទេស បានជួយបង្ហាញពីសក្តានុពលវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ពិភពលោក។ ការគាំទ្រ និងការចូលរួមទស្សនាដោយផ្ទាល់ពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប គឺជាកម្លាំងចិត្តដ៏ធំបំផុតសម្រាប់សិល្បករក្នុងការបន្តថែរក្សាសិល្បៈដូនតានេះឱ្យនៅរស់រវើកជានិច្ច។

ការថែរក្សាសិល្បៈបុរាណ គឺជាការការពារអត្តសញ្ញាណជាតិរបស់យើងនៅក្នុងយុគសម័យទំនើបកម្ម។

របៀបសម្តែង ក្បាច់រាំ និងការតុបតែងខ្លួនរបស់តួអង្គល្ខោនខោល

នៅក្នុងការសម្តែងល្ខោនខោល តួអង្គនីមួយៗត្រូវរៀនក្បាច់រាំយ៉ាងហ្មត់ចត់ទៅតាមតួនាទីរបស់ខ្លួន។ តួអង្គស្វា (ដូចជាហនុមាន) មានក្បាច់រាំបែបបត់បែន រហ័សរហួន និងពោរពេញដោយការលោតកញ្ឆក់ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តចរិតធម្មជាតិរបស់សត្វស្វា។ ចំណែកតួអង្គយក្ស (ដូចជាក្រុងរាពណ៍) មានក្បាច់រាំបែបធ្ងន់ៗ ម៉ឺងម៉ាត់ និងពោរពេញដោយអំណាចអង់អាច។ របាំងមុខដែលតួអង្គគ្រងមានលក្ខណៈពិសេសប្លែកពីគ្នា ដោយមានការឆ្លាក់រន្ធភ្នែកតូចល្មមឱ្យសិល្បករអាចមើលឃើញផ្លូវសម្រាប់រាំ។ សម្លៀកបំពាក់របស់តួអង្គត្រូវបានប៉ាក់ដោយសរសៃអំបោះមាស និងប្រាក់យ៉ាងប្រណីត បង្កើតបាននូវសោភណភាពដ៏ស្រស់ស្អាតនៅពេលដែលពួកគេសម្តែងនៅក្រោមពន្លឺភ្លើងឆាក។

បន្ថែមពីនេះ ការប្រើប្រាស់តន្ត្រីពិណពាទ្យ និងអ្នកពោល (អ្នកនិទានសាច់រឿង) មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះសិល្បករដែលពាក់របាំងមុខមិនអាចនិយាយ ឬច្រៀងដោយខ្លួនឯងបានឡើយ។ សំឡេងអ្នកពោល និងចង្វាក់ភ្លេងពិណពាទ្យជាអ្នកដឹកនាំអារម្មណ៍ និងសកម្មភាពរបស់តួអង្គទាំងអស់នៅលើឆាកឱ្យមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ។

សន្និដ្ឋាន

ឱកាសទស្សនា ទស្សនាល្ខោនខោលនៅភ្នំពេញ គឺជាបទពិសោធន៍ដ៏ល្អវិសេសវិសាលដែលយើងមិនគួររំលងឡើយ។ សូមចូលរួមគាំទ្រ និងលើកតម្កើងសិល្បៈជាតិយើង។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមអំពីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី សូមចូលទៅកាន់គេហទំព័រ យូណេស្កូ (UNESCO)។